هفت راز ازدواج موفق

اکستازی

بهداشت بلوغ دختران

irib.ir :مفهوم بلوغ
نوجواني يک دوره بحراني است که در آن بلوغ اتفاق مي افتد . از نظر لغوي بلوغ در فرهنگ فارسي به معني « رسيدن » ، « رسيدن به سن رشد » ، « مرد شدن » ، « زن شدن » ، « رسيدگي و پختگي و به حد کمال رسيدن » آمده است . سازمان جهاني بهداشت ، نوجواني را به سنين ۱۰ تا ۱۹ اطلاق مي کند . اين دوره منشأ تغييرات زيادي در وجود شخص است و موجب مي شود که شخص به گونه اي متفاوت ، رفتار و احساس کند . نگاه نوجوان نسبت به جهان تغيير مي کند و گاه دچار تشويش و نگراني مي شود . تصميم گيري برايش مشکل مي شود که اين عوامل موجب بروز مشکلاتي در برخورد وي با خانواده و جامعه مي شود .

بلوغ دوره بحراني انتقال از مرحله کودکي به بزرگسالي و زمان اکتساب قدرت باروري است . دوره اي که تغييرات تکاملي در مغز و غدد بدن باعث تغييرات جسماني ، رواني ،‌ روحي و رفتاري مي شود .

اهميت شناخت بلوغ و مسائل آنان

بلوغ يکي از حياتي ترين مراحل زندگي انسان است . اين مرحله زمان تغيير سريع رشد و نمو و تغييرات سريع اجتماعي است . هر چند در سنين بلوغ تمايل نوجوانان از خانواده به افراد همسن و سال خود تغيير پيدا مي کند . ولي مطالعات گسترده انجام شده در ايران نشان مي دهد که پسران در سنين پايين تر و دختران در سنين مختلف مايلند که منبع اطلاعات آنها والدينشان باشد . بنابراين آگاهي والدين از بلوغ ، نحوه آموزش و حل مشکلات نوجوانان قبل از بلوغ ، در هنگام بلوغ و بعد از آن بسيار مهم است .

تغييرات جسمي بلوغ در دختران

بلوغ عبارت از يکسري تغييرات جسمي و رواني که سلسله وار به دنبال هم اتفاق مي افتد و نهايتاً در پايان اين دوره ، نوجوان زمينه و آگاهي کافي جسمي و رواني را براي زن شدن پيدا مي کند .

علامتهاي جسمي بلوغ به دنبال يکسري تغييرات هورموني بدن که از طريق مغز ( سيستم هيپوفيز و هيپوتالاموس ) کنترل مي شود و ارتباط مستقيمي با تخمدان ( در دختران ) دارد ، ظاهر مي شود .

سن بروز تغييرات بدني در دوره بلوغ بسيار متغير است .

اکثر دختران در سنين ۹ تا ۱۳ سالگي نخستين تحولات دوره بلوغ را از خود نشان مي دهند .

يک تا دو درصد جمعيت شروع تغييرات بلوغ را در خارج از اين محدوده سني تجربه مي کنند . اين افراد را از نظر بلوغ زودرس و يا ديررس مي بايست ارزيابي کرد .

تغييرات دوران بلوغ در دختران عبارتند از :

رشد جسمي و قدي

جوانه زدن نوک پستانها و رشد آنها

پيدايش موهاي ناحيه تناسلي و زيربغل

قاعدگي

طول مدت رشد در پسرها طولاني تر از دخترهاست به طوري که معمولاً مردها قدبلندتر از زنها مي شوند .

علائم جسمي بلوغ در دختران

* رشد قد

جهش رشد معمولاً در دختران حداقل ۲ سال زودتر از پسران اتفاق مي افتد و بسيار چشمگير است . به طوري که در مدت يک سال ميزان رشد ۲ برابر مي شود و قد حدود ۱۱-۶ سانتي متر بيشتر مي شود . جهش چشمگير رشد و حداکثر افزايش آن ، معمولاً دو سال بعد از جوانه زدن پستانها و يک سال قبل از شروع عادت ماهانه اتفاق مي افتد .

سرعت رشد در دختران به ميزان هورمون رشد و هورمون جنسي ( استروژن ) مربوط مي شود . هورمون رشد باعث افزايش رشد بخصوص در استخوانها و غضروف مي شود . ولي هورمون جنسي ( استروژن ) سبب بسته شدن مرکز رشد استخواني و کاهش و کند شدن رشد استخوان مي شود . به همين دليل است که بعد از شروع قاعدگي ، سرعت رشد قد کندتر مي شود و معمولاً بيش از ۶ سانتي متر افزايش نمي يابد .

* رشد پستانها

مرحله بعدي ، رشد پستانهاست که معمولاً در سنين بين ۱۳-۹ روي مي دهد . به طور متوسط در ۹/۵ سالگي پستانهاي رشد مي کنند . جوانه زدن پستانها از نوک پستان شروع مي شود و به طور معمول دردناک ، حساس و در دو طرف همزمان است . در پايان دوره بلوغ ، رشد پستان کامل مي شود و به صورت پستان بالغ درمي آيد .

* قاعدگي

آخرين مرحله بلوغ ،‌ قاعدگي است که در سنين ۱۶-۱۰ و به طور متوسط در ۱۳ سالگي اتفاق مي افتد .

عامل وراثت ،‌عوامل محيطي از قبيل محل جغرافيايي و تماس با نور ، وضعيت سلامت و وزن و تغذيه و شرايط رواني در شروع سن بلوغ دخالت دارند . کودکاني که در مناطق گرم و کم ارتفاع و يا نقاط شهري زندگي مي کنند و يا چاق هستند زودتر بالغ مي شوند .

در پايان دوره بلوغ ، تغيير فرم بدن و پيدايش هيکل زنانه رخ مي دهد . به طوري که چربي به شکل زنانه در بدن توزيع مي شود . يعني لگن پهن و رانها کلفت مي شود . پستانها کاملاً رشد مي کند . همچنين علاوه بر قاعدگي ، رحم ، مهبل و اعضاي تناسلي زن نيز به اندازه کافي رشد مي کنند . اين مراحل معمولاً در ۱۸ سالگي کامل مي شوند . بر اثر ترشحات هورموني ، فعاليت غدد چربي و عرق نيز در دختران افزايش پيدا مي کند و ممکن است باعث پيدايش جوش در صورت و يا ساير اعضا بدن شود . اين جوشها نبايد دستکاري شوند زيرا در اين صورت عفوني مي شوند و پس از بهبودي اثرات آنها روي پوست باقي مي ماند . در صورتي که ميزان عرق کردن زياد باشد ممکن است لازم باشد دختران ( علاوه بر استحمام ) از اسپري زير بغل و يا لوسيونهاي ضد عرق استفاده کنند .

بهداشت جسمي بلوغ در دختران

توجه به نظافت پوست موجب زيبايي ، شادابي ، تبخير ، تعريق و تنفس پوستي و از بين رفتن بوي بدن مي شود . شستشو با آب ولرم و صابون سبب پاکيزگي پوست مي شود . در اين دوره غدد عرق ، ماده چربي با بوي بد ترشح مي کنند که سبب بد بو شدن بدن مي شود . شستشوي بدن و استحمام علاوه بر تميزي و نشاط و شادابي نوجوان ، سبب از بين رفتن بوي بد بدن نيز مي شود .

بنابراين بهترين و مهمترين وسيله نظافت پوست حمام کردن و شستن تمام بدن بوسيله آب گرم و صابون است .

استحمام مرتب براي سلامتي نوجوان لازم است . استحمام روزانه در دوران عادت ماهانه لازم است . البته توصيه مي شود از حمام کردن در وان خودداري شود . دردهاي دوران عادت ماهانه اغلب به دليل انقباضات عضلاني رحم بوجود مي آيند که مي توان آن را از طريق استحمام با آب گرم و يا استفاده از کيسه آب گرم به مدت ۱۵-۱۰ دقيقه تسکين داد .

در دوران عادت ماهانه ، شستشو و گرفتن طهارت ضروري است و سبب هيچ نوع بيماري نمي شود . با شستشوي خون ، بوي بد از بين مي رود و از مساعد شدن محيط براي رشد انواع ميکروبها جلوگيري مي شود .

در شروع بلوغ به علت فعاليتهاي هورمونهاي بدن ،‌فعاليت غدد پوست زياد شده ، باعث ايجاد جوش مي شود . جوشهاي صورت نبايد دستکاري شوند زيرا موجب عفونت و برجاي ماندن محل جوشها به شکل جاي زخم بر روي صورت مي شود . در موارد خفيف بايستي از طريق شستشوي مرتب با آب ولرم و صابون آنها را تميز نگهداشت و از دستکاري يا فشاردادن و کندن آنها خودداري کرد .

استفاده از حوله و وسايل بهداشتي شخصي و همچنين زدودن موهاي زائد بدن به روش صحيح ، از نکات ضروري است که بايد رعايت شود .

محافظت و پاکيزگي دست و صورت که بيشتر در معرض آلودگي هستند ، اهميت زيادي دارد . شستشوي مرتب پاها و مسواک زدن منظم و مرتب و صحيح دندان ها از نکات بهداشتي ضروري در همه دوره هاي زندگي و بخصوص در دوران بلوغ هستند . با رعايت بهداشت دهان و دندان ، پوست و ساير موارد بهداشت فردي ، نوجوانان مي توانند از ابتلا به بسياري از بيماريها پيشگيري کنند .

با اجتناب از مصرف سيگار و مواد زيان آور ديگر ، مي توان سبب حفظ و افزايش سطح تندرستي خود و جامعه شد . بسياري از انحرافات و مشکلاتي که دامنگير جوانان مي شود ( مثل اعتياد به مواد مخدر ) با کشيدن سيگار آغاز مي شود . براي مبارزه و پيشگيري از بروز اين مشکلات ،‌ روي آوردن به مطالعه ، ورزش و تفريحات سالم مثل کوهنوردي ، معاشرت با دوستان شايسته و شرکت در فعاليت هاي هنري ،‌علمي و ورزشي به صورت فردي و گروهي ، روشهاي بسيار ضروري و مؤثري هستند .

ورزش مناسب ترين وسيله براي تأمين سلامت نوجوانان است . ورزش علاوه بر تفريح و تخليه انرژي نوجوان ،‌فوايد جسمي و رواني بسياري دارد . ورزش سبب بهبود کار سيستمهاي بدن شامل عضلات ، استخوانها و ... مي شود و قلب ، ريه و سيستم گردش خون را تقويت مي کند ؛ فشارهاي عصبي ، افسردگي و نگراني را کاهش مي دهد ؛ موجب گسترده شدن روابط اجتماعي و افزايش ظرفيت شخصيتي نوجوان و تقويت خودباروري ، احساس لياقت و توانايي او مي شود . انتخاب ورزش مناسب با توجه به ساختار بدني فرد و سلامت و بيماري وي و همچنين گزينش محيط مناسب براي ورزش از نکات اساسي است .

ناهنجاريهاي بلوغ

بلوغ زودرس :

گاهي اوقات علامتهاي بلوغ و حتي قاعدگي زودتر از ۸ سالگي شروع مي شود که به آن بلوغ زودرس مي گويند . بلوغ زودرس در دختران ۵ برابر شايعتر از پسرها است . در اغلب موارد ، علت آن ناشناخته است ، بعضي بيماريهاي تخمدان يا بعضي بيماريهاي ديگر و مصرف بعضي از داروها ممکن است موجب بلوغ زودرس شوند که در صورت بروز آن بايد به پزشک مراجعه کرد .

بلوغ ديررس :

تغييرات زيادي در محدوده سني بلوغ ديررس وجود دارد ، ولي معمولاً اغلب دختران در ۱۳ سالگي وارد مرحله بلوغ شده اند . بلوغ ديررس بسيار نادر است . در صورت عدم ظهور علائم بلوغ تا پايان ۱۶ سالگي بايد به پزشک مراجعه کرد . علل مختلفي از قبيل مشکل ژنتيکي و ناهنجاريهاي مختلف دستگاه تناسلي ممکن است موجب بروز بلوغ ديررس شوند .

بلوغ

‏ مفهوم بلوغ
1 . الف. با توجه به اينكه بلوغ مرحله اى از زندگى است كه فعل و ترك فعل شخص آثار حقوقى دارد و هرگونه عمل حقوقى مانند بيع، نكاح و... داراى اثر مخصوص خود مى باشد و فقهاى عظام ـ كثر الله امثالهم ـ عموماً عقد ازدواج قبل از بلوغ را با رعايت مصلحت مولّى عليه و با اجازه ولى صحيح مى دانند، و با توجه به اينكه حق فسخ عقد نكاح براى دختر بعد از بلوغ در نظر گرفته شده است و در زندگى پيچيده امروز چنين عقدهايى توالى فاسدى دارد، آيا حكومت اسلامى مى تواند اين ازدواج ها را ممنوع اعلام نمايد؟
ب. دين مبين اسلام براى پسران سن بلوغ را 15 سال قمرى براى دختران 9 سال قمرى تمام معيّن نموده است و از نظر فقهاى عظام ـ كثر الله امثالهم ـ اين است كه بعد از رسيدن سن بلوغ نمى توان كسى را به عنوان جنون يا عدم رشد محجور نمود، مگر اينكه عدم رشد يا جنون او ثابت شده باشد. حال سؤال اين است كه آيا مراد از بلوغ، همان بلوغ طبيعى (آمادگى جسمى براى عمل زناشويى يا حاملگى) است يا بلوغ عقلى و رشد عقلانى؟
آيت الله العظمى محمد تقى بهجت
الف. در موارد صلاح حاكم مى تواند.
ب. بلوغ، بلوغ شرعى است.
آيت الله العظمى سيد على خامنه اى
الف. با پيدايش ضرورت و اضطرار و يا وجود مانع موقت مى تواند ولى فقيه جلوى اجراى حكم را بگيرد.
ب. مراد همان بلوغ طبيعى است نه عقلى.
آيت الله العظمى لطف الله صافى گلپايگانى
احكام شرعيه مورد اينگونه مداخلات قرار نمى گيرند و در ولايت پدر يا جد پدرى مصلحت مولّى عليه ملحوظ است و استقلال صبىّ نسبت به نفس و مال خود با بلوغ جسمى و عقلى كه همان رشد و تمييز منفعت از ضرر است حاصل مى شود و هيچ يك از اين دو بلوغ بدون ديگرى موجب نفوذ تصرّفات صبىّ نمى شود. ... و الله العالم، 13 رجب المرجب/ 1423 هـ .
آيت الله العظمى ناصر مكارم شيرازى
سن بلوغ دختران 9 سال تمام قمرى است و اگر سال شمسى را در دست دارند از طريق كامپيوتر به راحتى تبديل به قمرى مى شود ولى چنانچه از نظر نيروى جسمانى قدرت انجام بعضى از تكاليف مانند روزه را نداشته باشد روزه بر آن ها واجب نيست و جاى هر روز كفاره مد طعام مى دهند و در مورد عقود و ايقاعات مالى معيار تنها بلوغ نيست، بلكه رشد عقلى نيز لازم است و در مورد حدود و قصاص همانند ساير مكلفين با آن ها رفتار خواهد شد، مگر اينكه عقل كافى كه يكى از شرايط چهارگانه حدود و قصاص است نداشته باشد و در مورد ازدواج علاوه بر بلوغ و رشد عقلى، رشد جسمانى براى اين امر نيز لازم است، يعنى اگر خطر افضاء وجود داشته باشد جايز نيست، بنابراين بلوغ در چهار مرحله پياده مى شود.
آيت الله العظمى سيد عبدالكريم موسوى اردبيلى
الف . در صورت ضرورت و توالى فاسد، حكومت مى تواند مقرّراتى وضع نمايد و بعضى از امور را محدود و احياناً ممنوع كند، ولى نمى تواند ابطال نمايد.
ب. بلوغ شرعى يعنى رسيدن به حد تكليف و سن تكليف براى پسر 15 سال و براى دختر 9 سال تمام قمرى است.
2 . درباره سن بلوغ دختر، بفرماييد:
آيا براى دختر از حيث بلوغ مى توان بين عباديات، عقود و ايقاعات تفاوتى قائل شد؟
آيت الله العظمى محمد تقى بهجت
فرق نمى كند بله در صورت عدم توانائى احكام خاصى دارد در هر بخش از عبادات، عقود و ايقاعات كه در جاى خود مذكور است.
آيت الله العظمى ميرزا جواد تبريزى
از حيث بلوغ تفاوتى ندارد، بلى در صحّت معاملات مالى رشد هم معتبر است. والله العالم.
آيت الله العظمى سيد على خامنه اى
از جهت بلوغ فرقى نيست، ولى نسبت به آنچه قدرت ندارد معذور است.
آيت الله العظمى سيد على سيستانى
تفاوتى نيست.
آيت الله العظمى سيد موسى شبيرى زنجانى
يعلم بلوغ البنت بروية دم الحيض و تصير بالغة اذا تمت لها تسع سنين و ان لم تر الدم ولا يختلف مفهوم البلوغ الشرعى به حسب اختلاف الموضوعات نعم يعتبر فى نفوذ معاملاتها الرشد زائداً على البلوغ كما يعتبر ذلك ايضاً فى الذكور. 6 ج 1 / 1420 هـ .ق.
آيت الله العظمى لطف الله صافى گلپايگانى
در صورتى كه بالغه و رشيده باشد تفاوتى نيست. والله العالم.
آيت الله العظمى محمد فاضل لنكرانى
فرقى بين موارد وجود ندارد مگر اينكه به حد رشد نرسيده باشد و مصالح خود را تشخيص ندهد، همان گونه كه در كتاب الحجر بيان شده است.
آيت الله العظمى ناصر مكارم شيرازى
سن بلوغ دختران 9 سال تمام قمرى است، ولى چنانچه از نظر نيروى جسمانى قدرت انجام بعضى از تكاليف مانند روزه را نداشته باشند، روزه بر آن ها واجب نيست و بجاى هر روز، كفاره يك مدّ طعام مى دهند و در مورد عقود و ايقاعات مالى معيار تنها بلوغ نيست، بلكه رشد عقلى نيز لازم است و در مورد حدود و قصاص همانند ساير مكلفين با آن ها رفتار خواهد شد، مگر اينكه عقل كافى كه يكى از شرايط چهارگانه حدود و قصاص است نداشته باشند و در مورد ازدواج علاوه بر بلوغ و رشد عقلى، رشد جسمانى براى اين امر نيز لازم است، يعنى اگر خطر افضاء وجود داشته باشد جايز نيست. هميشه موفق باشيد. 24/9/78
آيت الله العظمى سيد عبدالكريم موسوى اردبيلى
در صورتى كه رشد داشته باشد تفاوتى نيست، و اگر رشد نداشته باشد بايد در امور مالى رشد را در نظر گرفت.
آيت الله العظمى حسين نورى همدانى
در عقود و ايقاعات و ساير تصرفات اقتصادى علاوه از بلوغ، رشد هم اعتبار دارد.
اداره حقوقى قوه قضاييه
در مورد عبادات و عقود از حيث بلوغ و تأثير سن بلوغ تفاوت وجود دارد در مورد عبادات سن بلوغ همان 9 سال است در حالى كه در تبصره 2 ذيل ماده 1210 موضوع اثبات رشد مطرح است و مقرّرات قانون رشد متعاملين نيز براى تنظيم عقود و ايقاعات و معاملات به قوت خود باقى است.
3 . الف . آيا در شرع مقدس اسلام تغيير سن شرعى و قانونى ازدواج دختران از 9 به 15 سال مجاز است؟
ب . آيا اگر ازدواجى در سنين بين 15 ـ 9 واقع شود جايز نيست و غير قانونى است؟
ج . آيا مجاز است عاقد، ولى دختر و يا خود زوجين مورد مؤاخذه و مجازات قانونى براى انجام اين ازدواج قرار گيرند؟(دبيرخانه شوراى عالى انقلاب فرهنگى)
آيت الله العظمى سيد على خامنه اى
نظر اينجانب به اجبار بر ازدواج است كه قاعدتاً در مورد سنين پايين محتمل تر است. و گرنه اگر اجبارى در كار نباشد ازدواج در سن تكليف شرعى مانع ندارد.
آيت الله العظمى سيد موسى شبيرى زنجانى
الف . تغير سن شرعى جايز نيست.
ب . اگر سائر شرائط معتبر در ازدواج موجود باشد ازدواج شرعى و در نتيجه قانونى خواهد بود.
ج . اگر ساير شرايط موجود باشد مؤاخذه مزبور جائز نيست.
آيت الله العظمى لطف الله صافى گلپايگانى
تغيير و تصرف در نظامات شرعيه و احكام اسلام (العياذ بالله تعالى) اعم از سن شرعى ازدواج و احكام ديگر قابل تجويز نيست و با اصول توحيدى اسلام و مبانى اعتقادى مسلمين و غير قابل نسخ بودن احكام و جاودانگى اين دين مبين حنيف كه از ضروريات است منافات دارد چنانكه تعيين مجازات براى عاقد و زوجين و ولى شرعى كه اقدام به تزويج قبل از بلوغ كرده باشد همه غير شرعى و معارض با احكام الله و فاقد اعتبار است اين زمزمه ها و القاءات پيرامون قوانين محكم الهى در مورد عائله و نظام ارتباط زن و مرد سير به سوى ازدواج غير شرعى و آزاد از احكام الهى و به اصطلاح برخى ازدواج مدنى است كه در جامعه اسلامى و نظام جمهورى اسلامى كه اصول و فروع آن بايد بر اساس نظامات عاليه اسلام بر قرار باشد محكوم و غير قابل طرح است و از نظر هر مسلمان متعهد به دين مردود و باطل مى باشد. والله العالم 27/ذى القعده الحرام/1418 هـ .ق.
آيت الله العظمى محمد فاضل لنكرانى
الف. تغيير سن شرعى دختران كه همان تمام شدن نه سالگى است به هيچ وجه جائز نيست.
ب . شرعاً جايز است.
ج . در مقابل اين امر جائز نيست مورد مؤاخذه قرار گيرند آرى احتياط اقتضاء مى كند كه در مورد زنان باكره اجازه پدر و يا جد پدرى رعايت شود.
‏ مفهوم بالغه رشيده
ما مقصودكم من البالغة الرشيدة المالكة لأمرها؟
آيت الله العظمى ميرزا جواد تبريزى
المقصود منه أن تكمل تسع سنين و تعرف نفعها و ضررها و تميز خيرها من شرّها عند الزواج، والله العالم.
‏ صحّت عقد در صورت رضايت ولىّ پس از عقد
اگر مردى با دختر باكره اى بدون اذن پدر او ازدواج كند و پس از حامله شدن دختر، پدر دختر به عقد راضى شود، آيا اين اذن در حليّت كافى است؟ و آيا فرق است بين ]رضايت پدر بعد از اولاد آوردن و قبل از پيدا شدن حمل؟
آيت الله العظمى امام خمينى(رحمه الله)
با اجازه پدر صحيح مى شود و فرقى نيست.
‏ كشف عدم رضايت ولىّ پس از عقد
دختر باكره اى هنگام اجراى صيغه عقد دائم، اظهار داشته: «پدر و جدّ پدرى ندارم» بعداً معلوم شده است كه اظهار دختر دروغ بوده و ولىّ دارد. اين عقد چه صورت دارد، آيا صحيح است يا خير؟
آيت الله العظمى امام خمينى(رحمه الله)
صحّت عقد موقوف است به اجازه پدر يا جدّ پدرى دختر.

بلوغ زودرس جنسى در پسران

دكتر حسين برهانى

عواملى باعث بلوغ مى شوند كه كاملا و به درستى براى ما شناخته نشده اند. يك محور مهم در بدن وجود دارد كه ممكن است دربرگيرنده عوامل مربوط به بلوغ جنسى باشد كه به نام محور هيپوتالاموس ـ هيپوفيز و غدد جنسى يا غدد فوق كليوى, مورد توجه بسيار است. هيپوفيز هورمونهاى گنادوتروپين را ترشح مى كند و هيپوتالاموس هورمونهاى محرك هيپوفيز را مى سازد و آزاد مى كند و اين مسير هورمونى به غدد هدف يعنى غدد جنسى يا فوق كليوى ختم مى شود. قبل از شروع بلوغ ترشحات هورمونى گنادوتروپين از هيپوفيز كم است ولى احتمالا تحت تإثير غدد جنسى مردانه كنترل مى شود. براى اينكه در نمونه هاى تجربى و آزمايشگاهى ديده شده كه اگر فرد مذكرى قبل از بلوغ اخته شود در واقع كنترل غدد جنسى بر هورمون گنادوتروپين كاهش يافته و سطح ((گنادوتروپين ها)) افزايش مى يابد. با شروع دوره بلوغ سطح هورمونهاى جنسى بخصوص در خواب اوج مى گيرد و بعد از اينكه دوره بلوغ شروع شد سطح هورمونهاى جنسى وFSH/LH در طول روز و بيدارى نيز افزايش مى يابد. آندروژنها نيز توسط غدد ياد شده ساخته مى شود.

تستوسترون يا هورمون جنسى مردانه در زندگى جنينى از حدود هفته هفتم حاملگى در غدد جنين مذكر شروع به ساخته شدن مى كند و ترشح آن افزايش مى يابد. ترشح و افزايش تستوسترون باعث تغييرات و شكل گيرى اعضاى تناسلى خارجى يك فرد مذكر مى شود. بلوغ در يك نوجوان مذكر با رويش مو در صورت, عقب رفتن خط رويش مو در پيشانى, وضعيت ظاهرى بدن و لگن و اندامها, رويش مو در زير بغل و ناحيه زهار به طرف بالا و به شكل لوزى شروع مى شود. تغيير صدا نيز تقريبا در همين زمان اتفاق مى افتد. تمامى اين فرآيندها از حدود 11, 12 سالگى شروع مى شوند و غالبا در يك دوره 5 ساله تكميل مى شوند. البته سن شروع بلوغ و مراحل تكميل آن در افراد مختلف متغير است.

بلوغ زودرس جنسى

بلوغ جنسى در سنين قبل از 9 سالگى در پسرها به عنوان يك رويداد غير طبيعى تلقى مى شود. بلوغ زودرس واقعى يا بلوغ هم جنسىIsosexual كامل, زمانى به وجود مىآيد كه مردسازى ناقص و فرآيند اسپرماتوژنز (ساختن اسپرم) روى داده باشد. در حالى كه بلوغ زودرس كاذب يا بلوغ زودرس هم جنسى ناقص در مواردى به وجود مىآيد كه مردسازى بدون ساخت اسپرم اتفاق افتاده باشد. يعنى اينكه تشكيل آندروژن ناشى از فعال شدن زودرس سيستم هيپوفيز ـ هيپوتالاموس نيست. هرچند افتراق اين دو مشكل است, اما اين تفاوت وجود دارد.
مجموعه علل يا سندرومهايى كه منجر به مردسازى زودرس مى شوند شامل تومورهاى سلول ليديگ ((سلول مولد آندروژن)), تومورهاى مترشحه گنادوتروپين كوريونيك انسانى يا(HCG) , تومورهاى غده فوق كليوى, هيپرپلازى و پركارى مادرزادى غده فوق كليوى, تجويز آندروژن يا هيپرپلازى و پركارى سلولهاى ليديگ مى باشند. در همه اين موارد ديده شده كه سطح تستوسترون يا ((هورمون جنسى مردانه)) پلاسما به صورت نامتناسب با سن افزايش قابل توجهى پيدا مى كند. و علايم بلوغ زودرس جنسى و صفات ثانويه جنسى بروز پيدا مى كند. تومورهاى سلول ليديگ در كودكان به ندرت ديده مى شود اما بايد توجه داشت در مواردى كه اندازه بيضه هاى كودك متقارن نيست احتمال تومور سلول ليديگ وجود دارد. و بايد معاينات و آزمايشات لازم صورت گيرد. بقيه تومورهاى فوق الذكر از جمله تومور مردساز غده فوق كليوى نيز مقادير زيادى در نهايت تستوسترون مى سازند كه باعث دگرگونى شرايط عادى كودك مى شوند و بلوغ زودرس جنسى اتفاق مى افتد.

يكى از علل بلوغ زودرس جنسى در پسران, هيپرپلازى مادرزادى يا افزايش فعاليت غده فوق كليوى است كه منجر به افزايش سطح ماده اى به نام 17 هيدروكسى پروژسترون و در نتيجه افزايش سطح آندروژن مى شود. در اين اختلال افزايش ترشح گنادوتروپين ممكن است در اوايل ثانويه بوده به طورى كه بلوغ زودرس واقعى پس از آن روى دهد.

در يك مورد خاص بلوغ زودرس جنسى مستقل از گنادوتروپين در پسرها ممكن است روى دهد كه ناشى از هيپرپلازى اتونوم (خودكار) سلول ليديگ باشد; يعنى بدون اينكه تومور سلول ليديگ به وجود آمده باشد. اين اختلال به صورت اتوزومال محدود به مردان, از پدر به پسرانش منتقل مى شود و يا از مادرانى كه حامل سالم اين بيمارى هستند به پسران منتقل مى شود. در اين مورد خاص مردنمايى و علايم بلوغ زودرس جنسى حتى در سن 2 سالگى شروع مى شود. سطح هورمون تستوسترون افزايش مى يابد و حتى به ميزان بالغين مى رسد.

همان طور كه گفتيم يكى ديگر از علل بلوغ زودرس جنسى در پسران فعال شدن زودرس سيستم هيپوتالاموس ـ هيپوفيز است كه يا بدون علت ((ايديوپاتيك)) است و يا در اثر تومورهاى سيستم اعصاب مركزىCNS يا در اثر عفونتها و ساير ضايعات ايجاد مى شود. امروزه با پيدايش روشهاى تشخيصى پيشرفته مثلC.t.scan وMRI تإخيرهاى گذشته در تشخيص بيمارى از بين رفته و يا كمتر روى مى دهد.
اگر بلوغ زودرس جنسى در پسران ناشى از تومورهاى مولد استروئيد يا گنادوتروپين باشد و يا هيپرپلازى مادرزادى غده آدرنال (فوق كليوى) يا اختلال در سيستم عصبى مركزىCNSدرمان به رفع اين علل بستگى دارد.

بلوغ زودرس چندجنسى: اگر در پسران نابالغ علايم جنسى زنانه بروز پيدا كند ممكن است ناشى از افزايش متوسط يا شديد هورمون زنانه سازى به نام ((استروژن)) باشد.
به طور كلى و با توجه به پيشرفتهاى چشمگير در پاراكلينيك و ابزارهاى تشخيص بيماريها هيچ گونه تإخيرى در شناخت اين بيمارى موجه نيست. هنوز هم با وجود پيشرفت تكنولوژى, معاينه دقيق بيمار و علم و تجربه پزشك اهميت و جايگاه خاص خويش را دارد. آنچه در اين اختلال مهم است معاينه دقيق بدو تولد و پيگيرىهاى بعدى و تشخيص و درمان مناسب و سريع است كه هم بيمار را از ناهنجاريها و ناراحتى هاى جسمى و فيزيكى مراقبت مى كند و هم زمينه هاى بروز اختلالات عصبى را از بين مى برد و از بروز بسيارى از مشكلات اعصاب و روان و اختلالات رفتارى و اضطرابى پيشگيرى به عمل می آيد.

بلوغ زودرس جنسى در دختران

دكتر حسين برهانى

در اكثر اوقات بلوغ زودرس جنسى يك خصيصه فاميلى است كه به طور طبيعى اتفاق مى افتد اما بعضى مواقع نيز در اثر يك بيمارى شديد عضوى, مثل ضايعات و تومورهاى هيپوتالاموس, مننژيت و انسفاليت ايجاد مى شود. اما در درجه اول بايد بلوغ جنسى واقعى را از بلوغ جنسى كاذب تشخيص داد.
 نكته مهم اين است كه در جريان بلوغ واقعى دوره قاعدگى به طور طبيعى انجام مى شود. وجود پوليپ روده و هيپرپيگمانتاسيون مخاطى و لكه هاى شير قهوه اى روى پوست ـ كم كارى تيروئيد يا هيپوتروئيديسيم ممكن است عواملى براى تشخيص بلوغ زودرس جنسى باشند و يا در تشخيص به ما كمك نمايند.
به هر حال تشخيص بموقع و درمان سريع بيمارى براى بيمار منافع زيادى دارد. زيرا بسيارى از كودكان مبتلا به بلوغ زودرس عاقبت به علت بسته شدن سريع اپى فيز استخوانها دچار كوتاهى قد و قامت و حتى كوتولگى مى شوند.

وقتى جوانه و برجستگى سينه در دختران, قبل از 8 سالگى ظاهر شود يا شروع عادت ماهانه قبل از 9 سالگى باشد در واقع بلوغ جنسى زودرس اتفاق افتاده است. هنگامى كه صفات ثانوى جنسى با ژنوتيپ (جنسيت ژنتيكى و غددى) فرد متناسب باشد يعنى به صورت ژنتيك زن ساز باشد و ظاهر فرد نيز دختر باشد اين را اصطلاحا بلوغ جنسى زودرس همان جنس((sosexual))  مى گويند. و همين حالت در پسران نيز ممكن است اتفاق بيفتد. اما اگر صفات ثانويه جنسى (ظاهر فرد) با جنسيت ژنتيكى هماهنگ نباشد يعنى به صورت مردسازى در دختران و يا زن سازى در پسران باشد مى گويند آن فرد دچار بلوغ زودرس غير همان جنسى يا((Heterosexual)) شده است.

بلوغ زودرس جنسى دختران به صورت((Isosexual))  يا همان جنسى به دو صورت عمده بروز پيدا مى كند:

در يك دسته بلوغ زودرس جنسى واقعى است يعنى با شروع بلوغ طبق روال عادى اما زودتر از موعد مشخص مى شود. در اين گروه هورمونهاى گنادوتروپين دچار افزايش ترشح مى شوند و سيكلهاى قاعدگى نيز افزايش پيدا مى كنند. معتقدند كه بيش از 90 درصد بلوغ جنسى زودرس جنبه سرشتى دارد و علت مشخصى برايش نمى توان پيدا كرد. يعنى محور سيستم عصبى مركزىCNS)) )), هيپوتالاموس و هيپوفيز, زودتر از موعد طبيعى فعال مى شود و تكامل زودرس پيدا مى كند اما علت ناشناخته است. نكته جالب توجه اين است كه در بيش از 50% از اين بيماران نوار مغز يا ((الكتروانسفالوگرافىEEG )) آنها غير طبيعى است. در واقع بروز صفات ثانويه جنسى و شروع زودرس و زياد قاعدگى و تخمك گذارى ممكن است منجر به بروز و تشديد اختلالات اعصاب و روان شود. با توجه به اين موضوع مهم شروع درمان به محض تشخيص قطعى, الزامى است.

درمان دارويى عمدتا به وقفه ترشح هورمونهاى ((گنادوتروپين)) معطوف مى شود. از آنجايى كه بلوغ زودرس غالبا با بسته شدن زودرس صفحه رشد استخوانها نيز همراه است و باعث كوتاهى قد مى شود, متإسفانه هميشه با اقدام درمانى نمى توان جلوى اين عارضه را گرفت ولى به هر حال شروع سريع تر درمان در اين مورد هم موثر است.

در حدود 10% از موارد بلوغ جنسى زودرس در اثر بيماريهاى جسمى مغز مثل تومورهاى مغزى, انسفاليت, مننژيت, صدمات و ضربه به جمجمه هيدروسفالى و ساير بيماريها به وجود مىآيد. اين گروه از بيماران دچار بلوغ زودرس جنسى داراى علت شناخته شده هستند. در هر صورت بايد اين دو گروه را از نظر علت شناسى از هم تشخيص داد چرا كه گاهى بعضى از اين بيماران كه جزو گروه با علت ناشناخته قرار مى گيرند مبتلا به تومور مغزى هستند. بنابراين ضمن انجام آزمايشات هورمونى بايستى سيتى اسكن و ياMRI از مغز به عمل آيد اما با همه اينها آنچه كه در رابطه با ضايعات تومورال به تشخيص بيشتر كمك مى كند, وجود علايم و نشانه هاى عصبى همراه بلوغ زودرس جنسى است. در صورتى كه وجود تومور مغز قطعى شود عمل جراحى و راديوتراپى ضرورى است و ميزان و درصد موفقيت درمان به پيشرفت ضايعه دارد.

در گروه ديگرى از دختران مبتلا به بلوغ زودرس جنسى علت را بايد در غده فوق كليوى بيمار جستجو كرد. البته اين ضايعه به ندرت اتفاق مى افتد اما در صورت وقوع به صورت هيپرپلازى يا افزايش فعاليت مادرزادى غده فوق كليوى است معتقدند كه اين دسته از بيماران با كمبود آنزيمى به نام ((21 هيدروكسيلاز)) مواجه هستند.

نوع ديگر بلوغ زودرس جنسى, كاذب است. وقتى فردى به ظاهر دختر علايم زن نمايى به علت افزايش توليد هورمون استروژن داشته باشد اما دوره ماهانه نداشته و يا تخمك گذارى نمى كند اين فرد دچار بلوغ زودرس جنسى كاذب مى شود. علل مختلفى براى ايجاد اين نوع بلوغ وجود دارد. شايع ترين علت آن كيستها يا تومورهاى تخمدانى مترشحه استروژن مى باشد. اين نوع تومورها با پوليپهاى روده اى همراه است. در اينجا هم سونوگرافى تخمدانها و سيتى اسكن مى تواند در تشخيص و شناسايى آسيب و علت بيمارى كمك زيادى كند.

بلوغ زودرس جنسىHetrosexual يا غير همان جنسى, حالتى است كه در دختران نابالغ اتفاق مى افتد كه دچار علل مردسازى مى شوند. پرفعاليتى و هيپرپلازى مادرزادى غده فوق كليوى و همچنين بعضى از تومورهاى تخمدانى يا غده فوق كليوى باعث ترشح هورمونهاى جنسى مردانه يعنى آندروژنها مى شوند كه در اندامهاى تناسلى بيمار ابهام ايجاد مى شود بخصوص پركارى غده فوق كليوى كه با اشكال متنوعى از ابهام در دستگاه تناسلى خارجى همراه است.

در مواجهه با بيماران دچار بلوغ زودرس به چه علايمى بايد توجه كنيم؟
همان طور كه قبلا گفتيم اين مشكل مى تواند به صورت اشكال متنوع و علايم مختلفى همراه باشد. تشخيص بموقع و اقدام سريع درمانى اغلب كمك زيادى به رفع مشكل بيمار مى كند. بروز علايم ثانويه جنسى به طور زودرس يكى از علايم مهم است. يكى از اين علايم پرمويى و رويش زودرس موهاى زير بغل و ناحيه زهار است. حتى گاهى رويش مو در صورت هشداردهنده است. اگر چنانچه اعضاى تناسلى خارجى دخترى مبهم باشد و در تشخيص مذكر و مونث بودن او ترديد وجود دارد در اسرع وقت بايد به پزشك مراجعه شود.

شواهدى از علايم كم كارى تيروئيد و سابقه مصرف داروهاى حاوى استروژن عواملى هستند كه منجر به بلوغ زودرس كاذب مى شوند و بايد مورد توجه قرار بگيرند. رشد نامتناسب و يا متوقف شده طولى استخوانها نيز مهم است. سردردهايى كه با تغييرات جنسى زودرس همراهند از اهميت خاصى برخوردارند.
وجود ناراحتى گوارشى همراه مثل پوليپهاى روده قابل توجه اند. وجود برخى تغييرات مخاطى و تغيير رنگ مخاط و پوست و لكه هاى شير قهوه اى پوستى ممكن است در تشخيص بيمارى موثر باشد.
گاهى نيز با وجود ترشح شير از سينه به طور زودرس يا ((گالاكتوره)) بايد به فكر بلوغ زودرس جنسى باشيم.
نكته مهم ديگرى كه بايد به آن توجه كنيم وجود علايم عصبى و روانى است. اضطراب و افسردگى ممكن است در اثر بروز عدم تعادل هورمونى و يا ناشى از اختلال در هويت جنسى ايجاد شوند; بنابراين تشخيص بموقع و درمان سريع و مناسب در پيشگيرى از بيمارى اعصاب و روان و حفظ بهداشت روانى به طور نسبى موثر است.

عبور

URL Form | Manage Cookies

Error: Please supply a valid URL

Current URL
Include Form	Includes a mini URL-form on every HTML page
Remove Scripts	Remove all sorts of client-side scripting
Accept Cookies	Accept HTTP cookies
Show Images	Show images
Show Referer	Show referring website in HTTP headers

New Window

PHProxy 0.3 Copyright 2004 ultimategamer00